SOMA Enigma

Een sensorveld met 11 toetsen voor experimentele klanken

Met 11 toetsen en een speeloppervlak waarop metalen voorwerpen de klank beïnvloeden, wijkt de SOMA Enigma sterk af van een traditioneel keyboard. De digitale klankmotor reageert op de vorm, grootte en plaatsing van voorwerpen op het sensorveld. Munten, schroeven, toetsen en metalen beslag kunnen daardoor uiteenlopende klankresultaten opleveren. De voorwerpen zijn hier geen decoratie: hun positie en eigenschappen bepalen mede hoe de synthesizer klinkt.

Dat maakt de Enigma vooral interessant voor wie klankonderzoek en onvoorspelbare veranderingen zoekt. De aanpak vraagt wel om een andere manier van spelen. Er zijn geen aanslaggevoelige toetsen, geen hamermechaniek en geen aftertouch. De omschrijving van 11 toetsen geeft dus niet het volledige beeld van een gebruikelijke speelklavierindeling. Het centrale idee is het sensorveld, aangevuld met aanraakgevoelige sensoren waarmee u verschillende synthese-algoritmen selecteert.

Klankvorming en bediening

De digitale klankmotor wordt gecombineerd met effecten. Een arpeggiator is niet aanwezig, en er is geen display waarop instellingen of klanknamen worden getoond. Ook kunt u geen zones splitsen. Wie gewend is aan een synthesizer met een conventionele indeling van toetsen, scherm en uitgebreide bediening, krijgt hier een duidelijk afwijkende opzet. De klank ontstaat in belangrijke mate uit de interactie met de metalen voorwerpen en uit de gekozen algoritmen.

Een aparte mute-aanraaksensor schakelt het geluid uit. Deze functie wordt na iedere inschakeling actief, iets om rekening mee te houden wanneer er na het opstarten geen geluid klinkt. De Enigma heeft geen opslagmedium. De verstrekte gegevens noemen daarom geen interne opslag voor klanken of instellingen; houd bij uw werkwijze rekening met het ontbreken daarvan.

Een koper beschrijft hoe kleine verplaatsingen van voorwerpen telkens nieuwe klanklandschappen opleverden, met onder meer organische, stevige en lo-fi-achtige geluiden en veranderende sequensen. Die reactie geeft een indruk van de creatieve aantrekkingskracht, maar ook van het experimentele karakter: het resultaat hangt af van de gekozen voorwerpen en hun positie. Een andere koper kan daardoor andere geluiden en mogelijkheden ontdekken.

Aansluitingen en gebruik met andere apparatuur

Voor audio zijn er 2 analoge uitgangen in stereo, uitgevoerd als twee 6,3mm-jackaansluitingen. Daarnaast is er een stereo-koptelefoonuitgang in een formaat van 3,5 mm met volumeregeling. Een digitale uitgang ontbreekt. De MIDI-ingang gebruikt een 5-polige DIN-aansluiting en er is ook een clockingang van 3,5 mm. In bepaalde modi ondersteunt de Enigma Clock, Start/Stop, Pitch Bend en noten. Er is geen USB-aansluiting, zodat een USB-verbinding met een computer niet tot de opgegeven aansluitmogelijkheden behoort.

De genoemde MIDI- en clockfuncties kunnen relevant zijn wanneer u de Enigma samen met andere muziekapparatuur wilt gebruiken. De beschikbare informatie noemt een MIDI-ingang, geen MIDI-uitgang. Ga daarom niet uit van mogelijkheden voor het doorsturen van MIDI-gegevens naar andere apparaten. Ook aansluitingen voor pedalen ontbreken, net als een modulatiewiel. De mogelijkheden voor bediening en koppeling zijn dus toegespitst op de opgegeven sensorbediening en aansluitingen.

Formaat, prijsniveau en afweging

De behuizing meet 340 x 320 x 40 mm en weegt 2 kg. Dat is een relatief compact formaat voor een instrument dat u op een tafel of ander geschikt oppervlak kunt plaatsen. Het oppervlak is krasbestendig. Een netvoeding van 12V DC wordt meegeleverd. Omdat het sensorveld bedoeld is voor metalen voorwerpen, kan het handig zijn om vooraf te bepalen waar u die veilig en overzichtelijk kunt neerleggen.

De SOMA Enigma bevindt zich in een hoog prijssegment. De waarde zit hier vooral in het ongebruikelijke klankconcept en de mogelijkheid om met voorwerpen nieuwe klankreacties op te roepen. Voor wie een veelzijdige synthesizer met een conventioneel klavier, USB, display, opslag en uitgebreide aansluitmogelijkheden zoekt, zijn de ontbrekende functies een wezenlijke beperking. Wie juist een eigenzinnige digitale klankbron zoekt voor experimenten en veranderlijke texturen, vindt in het sensorveld een onderscheidende speelwijze. De koperreactie wijst op creatieve inspiratie, maar vormt geen zekerheid dat de bediening of klankuitkomsten bij iedere gebruiker hetzelfde bevallen.