Staande piano of vleugel: wat past bij uw kamer en uw spel

Wat een vleugel meer doet dan een staande piano, hoeveel ruimte en gewicht elk vraagt, en welke maten er tussen een kleine buffetpiano en een concertvleugel liggen.

Wat een vleugel anders doet

Het verschil zit niet alleen in de vorm. In een vleugel bewegen de hamers van onder naar boven en vallen ze na de aanslag door hun eigen gewicht terug. Het mechaniek heeft een dubbele uitlossing: u kunt dezelfde toets opnieuw aanslaan als hij nog maar half omhoog is gekomen. Bij snelle herhalingen, trillers en lichte passages merkt u dat het eerst.

Een staande piano heeft hamers die horizontaal naar de snaren slaan en door een veer worden teruggeduwd. Een goed afgesteld staand mechaniek speelt prima, maar de toets moet verder terug voordat dezelfde toon opnieuw klinkt.

Ook de pedalen verschillen. Een vleugel heeft als middelste pedaal bijna altijd een sostenutopedaal: alleen de tonen die u vasthoudt op het moment dat u het pedaal indrukt, blijven doorklinken. Bij staande piano's is het middelste pedaal vaak een oefenpedaal dat een strook vilt tussen hamers en snaren laat zakken. Het linkerpedaal schuift bij een vleugel het hele klavier iets opzij, bij een staande piano brengt het de hamers dichter bij de snaren.

Hoogte en lengte: wat de maat zegt

Bij beide vormen bepaalt de maat hoe lang de bassnaren en hoe groot het klankbord kunnen zijn. Bij staande piano's loopt de hoogte op deze site van 109 tot 134 centimeter. Een piano van rond de 1,10 meter klinkt in de bas merkbaar slanker dan een model van 1,30 meter, ook binnen hetzelfde merk.

Bij vleugels loopt de lengte van ruim anderhalve meter tot de 274 centimeter van de Steinway & Sons D-274, een concertvleugel. Een hoge staande piano en een korte vleugel liggen in de bas dichter bij elkaar dan de vorm doet vermoeden. Wie vooral om de klank kiest en weinig ruimte heeft, kijkt dus eerst naar een hoge staande piano.

Ruimte, vloer en trap

Een staande piano is ongeveer anderhalve meter breed en ruwweg een halve meter diep. Rek er voor de bank een kleine meter bij. Een vleugel is bijna even breed, maar komt met zijn volle lengte de kamer in, en vraagt aan de klavierkant ook ruimte voor de bank.

Dan het gewicht. De staande piano's op deze site wegen ongeveer 190 tot 280 kilo, de vleugels 250 tot 500 kilo. Een vleugel gaat op zijn zijkant, zonder poten en lyra, door deur en trappenhuis. Laat een pianovervoerder vooraf kijken als de piano naar een bovenverdieping moet, en ga bij een oud huis na of de vloer het gewicht op drie poten draagt.

Stemmen en onderhoud

Elke akoestische piano moet gestemd worden, een vleugel niet vaker dan een staande piano. Reken op een stembeurt na de plaatsing en daarna minstens eens per jaar. Een stabiele kamer helpt: geen radiator vlak naast de kast, geen zon op de klep, en in de winter liever geen droge lucht.

Een vleugel heeft een grotere klep en meer open hout, en is daardoor iets gevoeliger voor stof en zon. Een staande piano heeft wat meer last van een koude buitenmuur. Zet hem daarom bij voorkeur tegen een binnenmuur.

Een gereviseerde vleugel

Een deel van de Steinway-vleugels op deze site is gereviseerd, met een bouwjaar dat bij de fiche staat, van 1909 tot 1994. Zo'n instrument heeft nieuwe onderdelen waar dat nodig was en de klank van een vleugel die al lang bespeeld is. Lees in de fiche wat er bij de revisie is gedaan, en let op de lengte: de Steinway & Sons S-155 uit 1937 is met 155 centimeter een korte vleugel voor een woonkamer, de Steinway & Sons O-180 uit 1961 al een salonvleugel.

Twijfelt u nog of het een akoestische piano moet worden, lees dan de keuzehulp akoestische of digitale piano. Zoekt u vooral de vorm van een vleugel, kijk dan ook bij meubelmodel of compact, waar de digitale vleugels staan.

Geschreven door Marijke Hylkema. Leestijd ongeveer 3 minuten.