Gewogen toetsen en hamermechaniek: welk klavier past bij uw spel

Gewogen, semi-gewogen of alleen aanslaggevoelig, met of zonder drukpunt en houten toetsen. Welk klavier bij welk spel hoort, met voorbeelden per mechaniek.

Drie soorten klavier

Bij digitale instrumenten komen drie soorten klavier voor. Een aanslaggevoelig klavier meet hoe snel u een toets indrukt en past het volume daarop aan, maar de toets zelf veert licht terug, zoals bij de meeste keyboards. Een semi-gewogen klavier voegt daar veren en een klein gewicht aan toe, zodat de toets wat tegendruk geeft. Een gewogen klavier met hamermechaniek heeft per toets een hamertje dat beweegt als u aanslaat, zodat de toets aanvoelt als die van een akoestische piano.

Bij die laatste groep wordt het gewicht vaak naar de bas toe zwaarder gemaakt. Fabrikanten noemen dat graded of geschaald. Het bootst na dat de hamers van een piano in de bas groter zijn dan in de discant. Voor pianospel is dat de standaard. Een gewogen klavier zonder die schaling bestaat ook, maar komt bij digitale piano's weinig voor.

Sensoren en herhaling

Elke toets heeft sensoren die meten wanneer en hoe snel de toets naar beneden gaat. Twee sensoren is de gangbare oplossing. Een derde sensor maakt het mogelijk een noot opnieuw aan te slaan voordat de toets helemaal terug is, zoals op een vleugel. Bij snelle herhaalde noten en trillers helpt dat; bij akkoordbegeleiding merkt u er weinig van.

Hoe goed die herhaling werkt, hangt minder af van het aantal sensoren dan van hoe het mechaniek terugveert. Daarom zegt een getal op papier minder dan de beschrijving van het mechaniek zelf, en de ervaringen van kopers die hetzelfde repertoire spelen als u.

Drukpunt en toetsoppervlak

Drukpuntsimulatie is een verfijning voor wie klassiek speelt of later naar een vleugel wil overstappen. Het voorkomt niet dat u fouten maakt, maar het geeft houvast bij heel zacht spel. Wie op een digitale piano begint zonder drukpunt, kan er later zonder problemen aan wennen.

Het toetsoppervlak wordt vaak onderschat. Glanzend kunststof wordt bij warme vingers glad. Een mat oppervlak, door fabrikanten synthetisch ivoor of ebbenhout genoemd, neemt een beetje vocht op en houdt de vinger op zijn plaats. Bij lange oefensessies is dat prettiger dan een extra sensor.

Houten toetsen

Een houten toets is langer en draait verder naar achteren. Het grootste verschil zit niet in het hout zelf, maar in die lengte: u kunt dieper tussen de zwarte toetsen spelen zonder dat de toets zwaarder wordt. Het nadeel is gewicht. Een draagbaar instrument met houten toetsen weegt al snel twee keer zoveel als een vergelijkbaar model met kunststof toetsen.

De aanslagcurve

Bijna elk instrument laat u de aanslagcurve instellen: licht, normaal of zwaar. Die instelling verandert niet hoe zwaar de toets aanvoelt, maar hoe hard de klank wordt bij dezelfde aanslag. Vindt u een instrument te zwaar of te licht spelen, kijk dan eerst naar die instelling voordat u een ander mechaniek zoekt. De keuzehulp voor een eerste digitale piano laat zien hoe dit in een eerste aankoop past.

Geschreven door Marijke Hylkema. Leestijd ongeveer 2 minuten.