Een elektronisch orgel kiezen: één of twee klavieren
Een draagbaar orgel voor band, jamsessie of kerkdienst. Wanneer één klavier volstaat, wanneer een tweede manuaal loont en waar u op let bij drawbars, Leslie en gewicht.
Kort antwoord
Speelt u in een band en wisselt u ook naar piano of synthesizer, dan volstaat meestal één klavier van 61 of 73 toetsen met drawbars op het paneel.
Speelt u jazz, gospel of soul met begeleiding links en solo rechts, of komt u van een kerk- of huisorgel, dan geeft een model met twee klavieren het vertrouwde speelgevoel, ten koste van gewicht.
Drawbars: de kern van de orgelklank
Een toonwielorgel heeft geen lijst met klanken. U bouwt de klank op met negen trekstangen, de drawbars, die elk een toonhoogte boven of onder de gespeelde noot toevoegen. Uitgetrokken klinkt een stang luider, ingeschoven zwijgt hij. Met dezelfde negen stangen maakt u een zachte begeleiding, een scherpe solo of een volle registratie voor een slotakkoord.
Daarom is de bediening belangrijker dan het aantal presets. Fysieke stangen of schuifregelaars die u tijdens het spelen verschuift, zijn op het podium sneller dan knoppen en een scherm. Kijk ook of er per klavier aparte drawbars zijn, en of het pedaal er een paar heeft.
Percussie, vibrato en chorus
Naast de drawbars bepalen een paar schakelaars het karakter. De percussie voegt bij de aanslag een kort tikje van de tweede of derde harmonische toe, het geluid van veel jazzsolo's. Vibrato en chorus laten de toon licht golven, in drie standen. Een instelbare toetsklik geeft het begin van elke noot de lichte klik van het oorspronkelijke mechaniek.
De Leslie-simulatie en de echte kast
De draaiende Leslie-luidspreker hoort bij het orgelgeluid. Bijna elk elektronisch orgel bootst die na, met een langzame en een snelle stand en een overgang daartussen die u met een halvemaanschakelaar of voetschakelaar bedient. Hoe overtuigend die nabootsing klinkt, is het punt waarop kopers het vaakst van mening verschillen.
Heeft u een echte Leslie-kast, dan heeft u een 11-polige aansluiting nodig; de simulatie gaat dan uit en de kast neemt het over.
Gewicht en vervoer
Bij het gewicht van het orgel komen een standaard, een zwelpedaal, een voetschakelaar en kabels. Een model met twee klavieren van ruim twintig kilo wordt zo een pakket van dertig. Voor een vaste opstelling in een repetitieruimte of kerk is dat geen bezwaar; wie elke week laadt, weegt het af tegen het spelgemak van een tweede klavier. De keuzehulp over een stagepiano voor band en koor gaat dieper in op uitgangen en vervoer van een podiumopstelling.
Welke situatie is de uwe?
| Uw vraag | Als het antwoord ja is | Ga naar |
|---|---|---|
| Speelt u in een band en wisselt u tussen orgel, piano en synthesizer? | Eén klavier met een volwaardige orgelsectie en aparte piano- en synthklanken. | Orgel in een band, naast piano en synthesizer |
| Wilt u links begeleiden en rechts solo spelen, zoals op het oorspronkelijke toonwielorgel? | Twee klavieren boven elkaar, elk met eigen drawbars. | Twee klavieren voor jazz, gospel en soul |
| Wilt u met één klavier beginnen en later uitbreiden? | Een enkel klavier waarop een onderklavier aansluit. | Klein beginnen, later een onderklavier |
| Sluit u een echte Leslie-kast of een pedaalbord aan? | Een 11-polige rotary-aansluiting en een MIDI-ingang voor het pedaal. | Leslie-kast en pedaalbord aansluiten |
| Draagt u het orgel zelf naar elk optreden? | Een licht model, liefst onder de tien kilo. | Licht genoeg om zelf te dragen |
Orgel in een band, naast piano en synthesizer
In een cover-, soul- of funkband is het orgel één klank naast elektrische piano, piano en synthesizerlagen. Een stagekeyboard met een volwaardige orgelsectie en drawbars op het paneel houdt dat overzichtelijk, en één klavier is dan genoeg.
De Yamaha YC61 weegt ruim zeven kilo, heeft 61 lichte waterfall-toetsen en negen schuifregelaars die als drawbars werken. De Yamaha YC73 heeft dezelfde bediening op 73 toetsen met hamermechaniek: prettiger voor piano, minder vlot voor orgelloopjes. De Hammond SK PRO en de SK PRO-73 combineren een orgelsectie met piano- en ensembleklanken en een monofone synthesizer.
Yamaha YC618,0/10€ 1.969richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Yamaha YC738,3/10€ 2.222richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Hammond SK PRO9,0/10€ 2.222richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Hammond SK PRO-738,6/10€ 2.699richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Twee klavieren voor jazz, gospel en soul
Op het klassieke toonwielorgel speelt de linkerhand akkoorden op het onderklavier en de rechterhand de melodie op het bovenklavier, elk met een eigen registratie. Wie zo speelt, mist op één klavier vooral het snelle wisselen tussen twee klankkleuren.
De Viscount Legend Live heeft twee klavieren van 61 toetsen met elk negen drawbars en weegt achttien kilo. De Viscount Legend voegt per klavier twaalf presettoetsen in omgekeerde kleur toe, op 21 kilo. De Crumar Mojo Suitcase heeft twee groepen van negen drawbars en twee extra voor het pedaal. De Hammond XK-7D is met 31 kilo het zwaarste model van de afdeling, met twee sets drawbars per klavier.
Viscount Legend Live8,3/10€ 2.333richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Viscount Legend8,7/10€ 3.089richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Crumar Mojo Suitcase8,0/10€ 1.649richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Hammond XK-7D8,8/10€ 6.799richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Klein beginnen, later een onderklavier
Een tweede klavier hoeft niet meteen. Bij sommige series koppelt u later een onderklavier aan het instrument dat u al heeft, zodat het geld eerst naar het hoofdklavier gaat.
De Hammond XK-5 heeft 61 speeltoetsen met daaronder twaalf presettoetsen, en een 11-polige aansluiting voor een Leslie-kast. Het Hammond XLK-5 is het bijbehorende onderklavier van 61 toetsen: het maakt zelf geen klank en wordt via H-Bus op de XK-5 aangesloten.
Hammond XK-58,8/10€ 3.799richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Hammond XLK-57,9/10€ 1.799richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Leslie-kast en pedaalbord aansluiten
Een ingebouwde rotary-simulatie volstaat voor de meeste optredens. Wie een echte draaiende luidspreker heeft, zoekt een 11-polige aansluiting, en wie met de voeten baslijnen speelt, een MIDI-ingang voor een pedaalbord of een aparte basuitgang.
De Hammond XK-7 heeft een 11-polige Leslie-aansluiting, twee MIDI-ingangen en aparte uitgangen voor bas en rotary, met een eigen drawbarset voor het pedaal. De Viscount Legend Soul 273 heeft twee klavieren, een 11-polige rotary-aansluiting en een aparte MIDI-ingang voor een pedaalbord. De Viscount Legend Black Signature heeft naast de rotary-aansluiting een pedaaluitgang zonder effecten.
Hammond XK-78,5/10€ 4.689richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Viscount Legend Soul 2738,7/10€ 4.869richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Viscount Legend Black Signature8,0/10€ 3.333richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Licht genoeg om zelf te dragen
Een orgel met twee klavieren gaat al snel boven de twintig kilo, en dan komen standaard, pedaal en kabels er nog bij. Wie met het openbaar vervoer of een kleine auto reist, kijkt naar een kleiner klavier.
Het Hammond M-solo weegt minder dan vier kilo, met 49 toetsen en zes klanksecties van toonwiel- en transistororgel tot synthesizer. De Crumar Sorrento heeft twee klavieren van 49 toetsen op dertien kilo, met een meegeleverd effectpedaal met Leslie-simulatie. De Crumar Mojo Classic is zwaarder, maar houdt twee volledige klavieren van 61 toetsen op achttien kilo.
Hammond M-solo Burgundy7,9/10€ 1.099richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Crumar Sorrento7,5/10€ 1.399richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Crumar Mojo Classic8,6/10€ 1.619richtprijs op 16 oktober 2026Bekijk de prijs
Wat u kunt laten liggen
- Een lange lijst klanken; op een orgel stelt u de klank met de drawbars in, niet met presets.
- Gewogen toetsen als het orgel uw hoofdinstrument is; glijdende loopjes gaan op lichte toetsen makkelijker.
- Een tweede klavier als u het orgel alleen voor een paar akkoorden per nummer gebruikt.
- Ingebouwde effecten die u toch op een pedalboard of in de mengtafel regelt.
Geschreven door Marijke Hylkema. Leestijd ongeveer 2 minuten.
