Roland Fantom-8 EX

Veel mogelijkheden vragen om overzicht

De Roland Fantom-8 EX vraagt om tijd om de bediening en klankstructuur eigen te maken, maar biedt daar een breed instrumentarium tegenover. Deze synthesizer / workstation combineert een klavier met 88 toetsen met meerdere klankengines, een sampler, sequencer en uitgebreide aansluitingen. Dat maakt hem geschikt voor toetsenisten die vanuit één instrument piano- en synthesizerklanken willen combineren, partijen willen opnemen en externe apparatuur willen aansturen. Voor wie vooral een overzichtelijke stagepiano zoekt, kan de omvang van de functies juist een bezwaar zijn.

Een koper beschrijft hoe het verkennen van de effecttoewijzing en de menustructuur aanvankelijk extra aandacht vroeg. Volgens deze gebruiker hielpen instructievideo's om bepaalde handelingen beter te begrijpen, terwijl de handleiding op enkele basispunten tekortschiet. Ook de grote klankenkeuze en het beheren van scènes krijgen kritiek: klanken zijn verdeeld over banken, nummers en engines, en scènes hebben geen categorieën. Zelfgemaakte instellingen opslaan vraagt dus om zorgvuldig beheer. Dit zijn relevante punten als u vaak snel een specifieke klank of eerder gemaakte scène wilt terugvinden.

Klavier en pianoklanken

De PHA-50 heeft hamermechaniek en een composietconstructie van hout en kunststof. De toetsen zijn aanslaggevoelig en ondersteunen aftertouch. Dat geeft het instrument mogelijkheden voor genuanceerd pianospel én voor expressieve aansturing van synthesizerklanken. De ervaring van kopers met de toetszwaarte verschilt: een koper waardeert de speelnuances en vindt de aanslag passend, terwijl een andere gebruiker meldt dat het klavier licht speelt en enigszins kan ratelen. De beoordeling van de aanslag blijft daarmee persoonlijk.

Voor pianoklanken zijn de V-Piano- en SuperNATURAL-engines beschikbaar, naast de ZEN-Core-engine. De genoemde uitbreidingen omvatten onder meer German Concert V-Piano en SuperNATURAL Acoustic Piano 3. Een koper prijst de variatie en de dynamische mogelijkheden van de V-Piano-klanken, en beschrijft de SuperNATURAL-pianoklanken als minder overtuigend dan de V-Piano-keuze. Diezelfde gebruiker merkt op dat sommige pianoklanken van Yamaha natuurgetrouwer klinken. De Fantom-8 EX biedt dus veel ruimte om pianoklanken aan te passen, maar de voorkeur voor een bepaalde klank blijft afhankelijk van uw gehoor en speelstijl.

Meerdere klankengines en lagen

De klankkeuze gaat verder dan piano. De ZEN-Core Sound Engine levert 256 stemmen en is aangevuld met een JD-800 Model Expansion. Ook de ACB-engine is voorzien van JUPITER-8- en SH-101-modeluitbreidingen. De N/zyme-engine bevat meer dan 3500 presets en meer dan 90 drumkits. Daarnaast zijn er multisampling, een sampler en een V-Piano-engine. Kopers waarderen de ruime selectie Roland-synthesizerklanken, al kan de hoeveelheid opties het zoeken lastiger maken. De klanken verschillen bovendien per engine; volgens een koper klinkt een deel van de ZEN-Core-varianten minder overtuigend dan verwante ACB- of modelklanken.

Er zijn 128 scènegeheugenplaatsen in elk van 4 banken. Dat biedt ruimte om complexe setups op te bouwen voor bijvoorbeeld een optreden of productie. De effecten omvatten onder meer een EQ en multi-effect per part, twee insert-effecten, compressors voor drum parts en mastercompressie en -EQ. In totaal zijn er 90 effecttypen. Een 32-bands stereovocoder, arpeggiator, akkoordgeheugen en ritmepatronen vullen de klankbewerking aan.

Opnemen en aansluiten

De sequencer heeft 16 MIDI-sporen en ondersteunt realtime- en stapsgewijze opname, plus TR-drumprogrammering. De padsampler biedt 16 pads in 4 banken en is 8-stemmig. Met het 7-inchkleurentouchscreen, 8 draaiknoppen en 8 schuifregelaars kunt u belangrijke parameters, mixers en effecten bedienen. Voor wie graag klanken vormt met fysieke regelaars is dat een praktisch voordeel. De bediening blijft wel onderdeel van een uitgebreid systeem, dus verwacht geen eenvoudige, vaste workflow voor elke taak.

De aansluitingen passen bij gebruik in een studio of op een podium. U krijgt XLR- en 6,3mm-jackuitgangen voor de hoofduitgang, vier subuitgangen en een koptelefoonuitgang. Twee microfoon- en lijningangen hebben combiaansluitingen en 48V-fantoomvoeding. Verder zijn er vier pedaalaansluitingen, MIDI In en twee MIDI-uitgangen, waarvan één als Thru kan dienen, plus USB-B voor een computer en USB-A-aansluitingen voor opslagmedia en externe apparaten. Twee CV/gate-uitgangen maken aansluiting op analoge synthesizers en modulaire systemen mogelijk. De USB-audio-interface ondersteunt 24 bit en 48 kHz, met 6 ingangen en 32 uitgangen.

Formaat en afweging

Met een formaat van 1432 x 439 x 153 mm en een eigen gewicht van 27,7 kg is de Fantom-8 EX een fors instrument. Let op een stevig onderstel en voldoende ruimte, en met het gewicht wanneer u hem regelmatig vervoert. Een passende koffer is apart verkrijgbaar. Zoekt u hoofdzakelijk een piano met een eenvoudige bediening, dan kunnen de uitgebreide geluidsbibliotheek en complexe scène-indeling meer zijn dan gewenst.